AI coding agent báo “done”. Trang mở được, button có phản hồi, demo trông ổn. Nhưng demo chạy được không đồng nghĩa chức năng sẽ làm đúng khi người dùng nhập sai, quay lại giữa chừng hoặc không có quyền truy cập.
Bạn không cần đọc từng dòng code mới có thể bắt đầu nghiệm thu. Hãy mô tả kịch bản người dùng rồi thử kết quả thực tế.
Bắt đầu từ luồng thành công
Ví dụ giả định: một app cho phép người dùng tạo danh sách khách hàng. Kịch bản cơ bản:
Cho trước tài khoản đã đăng nhập và chưa có khách hàng nào. Khi nhập tên cùng email hợp lệ rồi bấm Lưu, hệ thống thêm một khách hàng và hiển thị đúng dữ liệu trong danh sách.
Kịch bản có điều kiện đầu vào, hành động và kết quả mong đợi. Đây là ngôn ngữ đủ rõ để người không viết code vẫn trao đổi với AI agent hoặc developer.
Năm kịch bản tối thiểu
| Loại | Cần thử điều gì? |
|---|---|
| 1. Happy path | Người dùng hoàn thành việc chính với dữ liệu hợp lệ. |
| 2. Input sai | Thiếu trường bắt buộc, email sai định dạng, giá trị trùng. |
| 3. Quyền hạn | Người không đăng nhập hoặc không có quyền có thể xem/sửa dữ liệu không? |
| 4. Lỗi giữa chừng | Mất mạng, API báo lỗi, thao tác thất bại: có thông báo rõ và không giả thành công? |
| 5. Dữ liệu sau thao tác | Reload, mở lại, kiểm tra xem dữ liệu được lưu một lần hay bị mất/trùng. |
Năm nhóm này là điểm khởi đầu, không thay thế việc kiểm thử bảo mật, thanh toán, performance hay các tình huống đặc thù ngành.
Một cách viết yêu cầu cho AI agent
Thay vì “test kỹ giúp mình”, hãy dùng:
Chức năng: tạo khách hàng.
Hãy đề xuất các kịch bản Given–When–Then cho:
- thành công
- đầu vào không hợp lệ
- thiếu quyền
- lỗi API
- lưu và tải lại dữ liệu
Chưa kết luận 'pass' cho tới khi có kết quả thử được ghi nhận.Yêu cầu AI báo từng trường hợp: đã chạy/chưa chạy, kết quả kỳ vọng, kết quả quan sát, bằng chứng và lỗi cần sửa. Bạn tự nghiệm thu những luồng quan trọng.
Thử trong 15 phút
Chọn một chức năng app đang làm. Viết năm hàng theo bảng trên, chạy ít nhất happy path và input sai. Nếu kịch bản nào chưa thể thử, ghi chưa kiểm thử thay vì đánh dấu pass.
Khi bạn làm việc này từ sớm, “AI bảo xong rồi” sẽ dần được thay bằng “mình biết điều gì đã đúng và điều gì còn chưa được kiểm tra.”